Woman, life, freedom - Iraans vrouwenverzet

Onder de slogan ‘Woman, Life, Freedom’ gingen Iraniërs eind 2022 de straten op, wat uitgroeide tot een wereldwijde beweging. De tentoonstelling ‘Woman, Life, Freedom – Iraans Vrouwenverzet’ belicht de veelzijdigheid van deze beweging en plaatst dit verzet in een lange historische context. Centraal staat de kracht en veerkracht van vrouwen en andere Iraniërs die zich, ondanks grote risico's, verzetten tegen onderdrukking en ongelijkheid.  

Nu in 2026 Iraniërs weer massaal de staat opgingen om te demonstreren tegen het regime, en deze protesten bloedig werden neergeslagen met ongekend veel doden, laat de tentoonstelling de verhalen zien achter de protestgolf die eind 2022 in Iran uitbarstte. Aanleiding voor die protestgolf in 2022 was de moord op de 22-jarige Koerdisch-Iraanse Jina Mahsa Amini door de Iraanse zedenpolitie, omdat zij haar hoofddoek niet correct zou hebben gedragen. Iraniërs van alle genders, sociale groepen en etnische achtergronden keerden zich tegen het regime. Met de Perzische woorden “Zan, Zendegi, Azadi”, komend van de Koerdische leus “Jin, Jiyan, Azadi” (Vrouwen, Leven, Vrijheid), groeide de protestbeweging uit tot een landelijke opstand. De Engelse vertaling “Woman, Life, Freedom” werd internationaal bekend. De protesten kregen wereldwijde navolging. 

De Woman, Life, Freedom-beweging strijdt voor gelijkheid tussen mannen en vrouwen en (keuze)vrijheid en gelijkheid voor alle Iraniërs. Juist omdat vrouwen vaak de meest onderdrukte groep zijn, vormt hun strijd het hart van een bredere verzetsbeweging. 

Historische context 

De tentoonstelling in het Vrijheidsmuseum laat zien dat dit verzet niet op zichzelf staat en dat het Iraanse vrouwenverzet teruggaat tot het midden van de negentiende eeuw. Aan de hand van een tijdlijn worden sleutelmomenten, invloedrijke vrouwen en vormen van protest belicht. 

Vanuit deze historische context toont de tentoonstelling hoe het Iraanse vrouwenverzet zich in 2022 manifesteert. Aan de hand van persoonlijke verhalen, nieuwsbeelden en kunst komen de creativiteit en moed van de beweging naar voren in uiteenlopende vormen van verzet: protest op straat en online activisme tot protest vanuit schoolklassen, gevangenissen, herdenkingsplekken en het buitenland. 

‘Woman, Life Freedom – Iraans vrouwenverzet’ roept op tot het delen van verzetsverhaen uit Iran. Nu het verzet van Iraniërs tegen de dictatuur met bruut geweld wordt neergeslagen, zijn steun, bewustwording en solidariteit belangrijker dan ooit.  

Totstandkoming tentoonstelling 

De tentoonstelling is ontworpen door het Verzetsmuseum Amsterdam, waar deze eerder tentoongesteld is. In samenwerking met een adviesgroep van Iraanse vrouwen in Nederland heeft het Verzetsmuseum de tentoonstelling opgezet. Elke vorm van verzet kan zware consequenties hebben, waaronder gevangenschap en dood. Iraniërs die het land zijn ontvlucht en de beweging steunen worden gevolgd voor het Iraanse regime. De adviesgroep van Iraanse vrouwen die betrokken was bij de opzet en inhoud van de tentoonstelling is vanwege deze veiligheidsredenen daarom deels anoniem.